2021-04-26T09:34:09Z
https://jcep.ut.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=9263
مطالعات اوراسیای مرکزی
Cent Eurasia Stud
2008-0867
2008-0867
1397
11
2
صفحات آغازین
2018
09
23
1
5
https://jcep.ut.ac.ir/article_70622_b57fbd16536de479d1c9cab498775150.pdf
مطالعات اوراسیای مرکزی
Cent Eurasia Stud
2008-0867
2008-0867
1397
11
2
تحلیل منافع روسیه در منطقۀ قفقاز (مطالعۀ موردی: بحران قرهباغ)
شهروز
ابراهیمی
مصطفی
خیری
روسیه در پی بازیافتن جایگاه از دسترفتۀ خود در نظام بینالملل است. از دید کرملین ظهور روسیه در نظام بینالملل، شکلگیری یکی از قطبهای این نظام حول محور روسیه و ایجاد موازنۀ راهبردی در برابر غرب نیازمند گسترش نفوذ روسیه در حوزۀ خارج نزدیک و سرانجام ایجاد ساختارها و ترتیبات منطقهای با رهبری این کشور است. بنابراین روسیه حضور نهادهای غربی در جمهوریهای جداشده از اتحاد شوروی را تهدیدی برای امنیت و منافع ملی خود تصور میکند. نوشتار حاضر با هدف بررسی روشهای سیاست خارجی روسیه در منطقۀ قفقاز و در رابطه با بحران قرهباغ نوشته شده است. در اینجا این پرسش مطرح است که رویکرد سیاست خارجی روسیه در برابر بحران قرهباغ چیست و دلیلهای بهکارگرفتن چنین رویکردی کدامند؟ در پاسخ به آن، این فرضیه مطرح شده است که روسیه بنا بهدلایل سیاسی، نظامی و اقتصادی در پی تداوم وضع موجود در بحران قرهباغ است. بر اساس یافتههای نوشتار، طرفهای درگیر در مناقشۀ قرهباغ بر این موضوع واقفند که رضایت مسکو شرط لازم برای رسیدن به هرگونه توافق سیاسی مطلوب است. در نتیجه برای جلب رضایت کرملین مجبور هستند تا سیاستهای کلان خود را با منافع کرملین در منطقه هماهنگ کنند یا اینکه دستکم رویکرد سیاست خارجیشان با منافع و هدفهای روسیه در اوراسیا در تضاد نباشد. در این نوشتار تلاش شده است به روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از چارچوب نظری ژئوپلیتیک، رویکرد سیاست خارجی روسیه در رابطه با بحران قرهباغ بررسی شود.
ارمنستان
بحران قرهباغ
جمهوری آذربایجان
روسیه
قفقاز
2018
09
23
265
282
https://jcep.ut.ac.ir/article_70050_2da6789d073b23fa01713fa5c043f0aa.pdf
مطالعات اوراسیای مرکزی
Cent Eurasia Stud
2008-0867
2008-0867
1397
11
2
عوامل مؤثر بر جذب سرمایهگذاری مستقیم خارجی در فدراسیون روسیه
محسن
اسلامی
وحید
حسینزاده
پس از فروپاشی اتحاد شوروی، فدراسیون روسیه با بحران اقتصادی فراگیر روبهرو بود. بهشکلی که همۀ شاخصهای اصلی اقتصادی در وضعیت بسیار نامناسب و بیثباتی قرار داشت؛ اما در اواخر دهۀ 1990 با اجرای اصلاحات اقتصادی گسترده نه تنها تا حدود زیادی موفق به کنترل بحران شد؛ بلکه توانست موفقیتهای چشمگیری در جذب سرمایۀ خارجی بهدست آورد. نگارندگان با این فرضیه که «مدل جذب سرمایهگذاری خارجی در فدراسیون روسیه مبتنی بر اصلاح دو عامل سیاستگذاری اقتصادی و ساختار اقتصادی بوده است»، پژوهشی انجام دادند که نتایج آن در این نوشتار آمده است. این نوشتار تلاش دارد به این پرسش اصلی پاسخ دهد که «تصمیمگیران در روسیه چه سیاستهایی را در پیش گرفتند که اقتصاد بحرانزدۀ پس از فروپاشی اتحاد شوروی، توانست حجم بالای سرمایهگذاری خارجی را پس از دهۀ 1990 جذب کند؟» نتایج این نوشتار، فرضیه را تقویت کرد و نشاندهندۀ تأثیر دو متغیر «سیاستگذاری اقتصادی» و «اصلاح شاخصهای کلان اقتصادی» بر پویایی جذب سرمایهگذاری خارجی در فدراسیون روسیه از آغاز قرن بیستویکم است. نویسندگان با روشی توصیفی- تحلیلی و با بهرهگیری از منابع روسی، فارسی و انگلیسی و بهویژه با تکیه بر اسناد و قوانین بالادستی فدراسیون روسیه و آمارهای رسمی اقتصادیِ سعی کردهاند تا پرسش اصلی نوشتار را پاسخ دهند. بررسی مدل فدراسیون روسیه در جذب سرمایهگذاری خارجی، شاید بتواند به تصمیمگیران جمهوری اسلامی ایران برای جذب بهتر سرمایهگذاری خارجی کمک کند.
اصلاحات اقتصادی
اقتصاد کلان
ساختار اقتصادی
سرمایهگذاری خارجی
سیاستگذاری اقتصادی
فدراسیون روسیه
2018
09
23
283
303
https://jcep.ut.ac.ir/article_70051_5f279da46f57677e83072193d9af9bd5.pdf
مطالعات اوراسیای مرکزی
Cent Eurasia Stud
2008-0867
2008-0867
1397
11
2
کاوشی در مداخلۀ روسیه در بحران سوریه از منظر ژئوپلیتیک
محمدرضا
تخشید
مرتضی
شجاع
هدف این نوشتار تبیین مداخلۀ روسیه در بحران سوریه از منظر ژئوپلیتیک است. مداخلۀ مسکو در بحران سوریه همزمان با آغاز بحران شکل گرفت. صرف نظر از مواضع ابتدایی دمیتری مدودیف، در دورههای دیگر، خط مشی روسیه در برابر آن بحران بهنفع دولت اسد بود. حمایت مسکو از دولت سوریه در ابعاد نظامی، سیاسی، اقتصادی و رسانهای انجام شد. مهمترین بعد کمک روسیه در این بحران به ورود مستقیم واحدهای نیروی هوایی و دریایی روسیه در آن در اواخر تابستان 2015 باز میگشت. در تأثیر این کمکها موازنۀ نیروها به سود ارتش و نیروهای امنیتی سوریه تغییر کرد و آنها توانستند بخش شایان توجهی از مناطق را از کنترل مخالفان و افراطگرایان خارج کنند. پرسش نوشتار این است که چرا روسیه در بحران سوریه مداخله کرد، در حالی که تا پیش از آن مسکو در هیچ یک از بحرانهای خارج از قلمرو اتحاد شوروی مداخله نکرده بود؟ فرضیۀ نوشتار این است که مجموعهای از الزامهای ژئوپلیتیکی موجب شد که روسیه در این بحران مداخله و از دولت اسد حمایت کند. برای سنجش این فرضیه از مدلی بهره گرفتیم که از سه مفهوم «ویژگی ژئوپلیتیکی»، «قلمروسازی ژئوپلیتیک»، «گذار ژئوپلیتیکی» گرفته شده است. موارد یادشده الزامهای ژئوپلیتیک را در پی داشته است که روسیه را به مداخله در این بحران برانگیخت. این الزامها، جلوگیری از تداوم عقبنشینی روسیه از غرب، مقابله با تروریسم، افراطگرایی و تجزیهطلبی، حفظ قلمرو نفوذ، حفظ توازن منطقهای و حفظ ثبات منطقهای هستند.
الزامهای ژئوپلیتیکی
جنگ داخلی سوریه
رقابت با آمریکا
روسیه
مقابله با تروریسم
ویژگی ژئوپلیتیکی
2018
09
23
305
320
https://jcep.ut.ac.ir/article_70052_d34fe4cdad711b9b80a968b601b70fd3.pdf
مطالعات اوراسیای مرکزی
Cent Eurasia Stud
2008-0867
2008-0867
1397
11
2
تبیین رابطۀ خودمختاری قومی و جداییطلبی در روابط بینالملل (مطالعۀ موردی: گرجستان)
فهیمه
خوانساریفرد
محمدعلی
بصیری
عنایتالله
یزدانی
خودمختاری در ادبیات روابط بینالملل بهعنوان شیوهای برای مدیریت درگیریهای میان اقلیتهای قومی و دولت مرکزی مطرح بوده است. به باور بسیاری از اندیشمندان روابط بینالملل، این شیوه در بیشتر موارد، گزینهای مناسب برای پاسخگویی به مطالبات گروههای قومی در زمینۀ بهرهمندی از آزادیهای مربوط به هویت متمایز خویش و ایجاد آرامش در روابط این گروهها و دولت مرکزی بوده است. در برابر، برخی دیگر با نفی خوشبینی گروه اول معتقدند که دادن خودمختاری سبب تشدید گرایشهای جداییطلبانۀ گروههای قومی و مخدوششدن تمامیت ارضی یک کشور میشود. در میان این مجادلات نظری، هدف این نوشتار ارزیابی تأثیر نقش حکومتها در رویارویی با خودمختاری گروههای قومی و ارتباط آن با جداییطلبی و نیز بررسی ارتباط میان جداییطلبی و خودمختاری بوده است. در این زمینه پرسش اصلی این است که ارتباط میان خودمختاری و جداییطلبی در روابط بینالملل چگونه است؟ و تأثیر دادن یا گرفتن خودمختاری بر جداییطلبی گروههای قومی به چه صورت است؟ بنابراین در بخش یافتههای نوشتار، تلاش شده تا تأثیردادن و یا گرفتن خودمختاری، متغیر مستقل بر جداییطلبی و متغیر وابسته بررسی شود. در ادامه این فرضیه مطرح شده که دادن خودمختاری به گروههای قومی به ضرورت به جداییطلبی آنها منجر نمیشود؛ هرچند امکان آن را افزایش میدهد؛ اما اقدام حکومت مرکزی در گرفتن خودمختاری گروههای قومی، احتمال جداییطلبی خشونتبار آنها را به میزان بسیار زیادی افزایش میدهد. در این نوشتار با بهرهگیری از روش توصیفی - تحلیلی تلاش شده است تا این فرضیه در مورد دو جمهوری خودمختار آبخازیا و منطقۀ خودمختار اوستیای جنوبی در گرجستان بررسی شود.
آبخازیا
اوستیای جنوبی
جداییطلبی
خودمختاری
گروههای قومی
2018
09
23
321
338
https://jcep.ut.ac.ir/article_70053_46f4188665845d6e12bf3c5f2c352f42.pdf
مطالعات اوراسیای مرکزی
Cent Eurasia Stud
2008-0867
2008-0867
1397
11
2
الگویابی ساختار قدرت در بین کشورهای عضو اکو
ابراهیم
رومینا
عبدالرحمن
اسفندیاری
از عوامل اساسی در تعیین سطح قدرت ملی کشورها، محاسبۀ وزن ژئوپلیتیکی آنها است. چنانچه کشورهای یک منطقۀ جغرافیایی، فعالیتهای خود را در قالب سازمانی منطقهای تعریف کنند؛ الگوی روابط آنها تابع وزن ژئوپلیتیکی در سازمان منطقهای تعریف میشود. اکو سازمانی منطقهای است که با هدفهای اقتصادی تشکیل شد. یکی از متغیرهای تأثیرگذار در روابط کشورهای عضو این سازمان، وزن ژئوپلیتیکی آنها است که بهعنوان مسئلۀ این پژوهش بررسی میشود. بـر ایـن اسـاس، پـس از بررسـی متغیرها و شاخصهای مختلف، 127 متغیر بـر اسـاس روش تحلیـل آماری انتخـاب و در قالب شش عامل اقتصادی، سیاسی، فرهنگی ـ اجتماعی، سـرزمینی، نظـامی و علمی دستهبندی شدهاند. محاسبۀ مجموعۀ امتیازهای این عوامل، بیانگر میزان و سطح قدرت و تعیین جایگاه کشورهای عضو آن در سطوح مختلف محلی، منطقهای و ساختاری است. با جمع امتیـاز عاملهـای ششگانه، امتیاز نهایی این کشورها بهدست آمد که نشاندهندۀ قدرت ملی آنها است. سپس با توجه به میـزان قـدرت ملـی و وزن ژئوپلیتیکی کشورهای عضو سازمان اکو، ساختار قدرت منطقهای ترسـیم و جایگـاه و رتبـۀ هـر کـشور در ایـن ساختار مشخص شد. نتایج بهدستآمده نشان میدهد که قدرتهای درجۀ اول در سطح منطقهای ترکیه و ایران، قدرتهای درجۀ دوم قدرتهای فرعی منطقهای قزاقستان و پاکستان، قدرتهای درجۀ سوم ازبکستان، ترکمنستان، افغانستان و جمهوری آذربایجان، قدرتهای سطح چهارم تاجیکستان و قرقیزستان، قدرتهای ملی ضعیفشدهاند که در سطح ملی با مسائلی روبهرو هستند.
اقتصاد
الگوی قدرت
سازمان اکو
سیاست
وزن ژئوپلیتیکی
2018
09
23
339
359
https://jcep.ut.ac.ir/article_70054_9abcb52dbf7269912765abab9b38013a.pdf
مطالعات اوراسیای مرکزی
Cent Eurasia Stud
2008-0867
2008-0867
1397
11
2
مثبتاندیشی کشورهای آسیای مرکزی نسبت به جمهوری اسلامی ایران با تکیه بر موضوع هستهای
ابراهیم
طاهری
محمد
عابدی اردکانی
بحران هستهای به یکی از مهمترین چالشهای سیاست خارجی ایران تبدیل شده بود. در نتیجۀ این بحران، موضوع هستهای ایران از سازمان بینالمللی هستهای به شورای امنیت سازمان ملل متحد ارجاع داده شد. نتیجۀ این مسئله، بهکارگیری تحریمهای بینالمللی در قالب فصل هفتم شورای امنیت بهویژه در قالب قطعنامۀ 1929 بود. نگاه کشورها و مناطق مختلف به این مسئله متفاوت بود. در حالی که کشورهای حاشیۀ جنوبی خلیج فارس از جمله عربستان سعودی، امارات متحدۀ عربی و بحرین در بحران هستهای میان ایران و غرب بهشکل ضمنی خواستار حملۀ نظامی به ایران بودند، کشورهای واقع در آن سوی مرزهای شرقی ایران یعنی منطقۀ آسیای مرکزی آشکارا اعلام میکردند که راه حل مسئلۀ هستهای ایران دیپلماسی است و باید بهصورت صلحآمیز حل شود. ریشۀ نگاه مثبت کشورهای آسیای مرکزی به جمهوری اسلامی ایران چیست؟ در پاسخ میتوان مطرح کرد که دلایل نگاه مثبت کشورهای آسیای مرکزی به جمهوری اسلامی ایران ناشی از مجموعۀ ملاحظات سیاسی ـ امنیتی، اقتصادی و فرهنگی است. نتایج بهدستآمده نشان میدهد که ترس از واکنش جدی ایران و سرایت بیثباتی به درون منطقۀ آسیای مرکزی، جایگاه ژئواکونومیک ایران نزد کشورهای آسیای مرکزی، احساس همبستگی با ایران بهدلیل اشتراکهای فرهنگی و نگاه به ایران بهعنوان موازنهبخش در مقابل کشورهایی همچون ترکیه، پاکستان و اسرائیل بر میگردد. هدف این نوشتار بررسی ریشههای نگاه مثبت کشورهای آسیای مرکزی به جمهوری اسلامی ایران با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی است.
آسیای مرکزی
ایران
تصمیمگیری
روابط فرهنگی
موازنهگر
2018
09
23
361
379
https://jcep.ut.ac.ir/article_70055_b19c5304086006971a12326c82a925ec.pdf
مطالعات اوراسیای مرکزی
Cent Eurasia Stud
2008-0867
2008-0867
1397
11
2
چارچوب حقوقی- اقتصادی کنترل بحران آب در آسیای مرکزی
عباسقلی
عسگریان
مرتضی
عباسزاده
مسعود
غلامی سملی
اهمیت آب برای ادامۀ تمدن بشری به اندازهای است که میتواند آن دسته از منابع آبی که بین دو یا چند دولت مشترک هستند را به صحنهای از نزاع و درگیری تبدیل کند. بر این اساس اختلافهای مرزی و ایدئولوژیکی دولتها و ژئوپلیتیک و هیدروپلیتیک متفاوت کشورها در یک منطقه به بحرانها و اختلافهای آبی در آن منطقه کمک میکند. در منطقۀ آسیای مرکزی نیز، مرزبندیهای کشورهای این حوزه بهعلت فروپاشی اتحاد شوروی، سبب اختلافهای مرزی و هیدروپلیتیکی در آن منطقه شده است که زمانهایی به بحران آبی بین این کشورها هم تبدیل شده است. با این حال، با اینکه بحث مربوط به بحران آب در منطقۀ آسیای مرکزی پس از فروپاشی اتحاد شوروی برجستهتر شده است؛ اما بهنظر میرسد که عواملی در منطقه وجود دارد که مانع بروز جنگ و حتی بحرانهای شدید در روابط کشورهای منطقه بر سر موضوع استفاده از آبهای مرزی میشود؛ بنابراین این نوشتار ضمن استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و بهرهگیری از روشهای جمعآوری اطلاعات بهصورت کتابخانهای و اینترنتی بهدنبال پاسخ به این پرسش است که بهطورکلی، چه عواملی سبب کنترل بحران آب در آسیای مرکزی و جلوگیری از درگیریهای منطقهای بین کشورهای منطقه میشود؟ در همین زمینه نگارندگان بر این فرضیه استناد کردهاند که عواملی در قالب یک چارچوب اقتصادی-حقوقی همچون تبادل انرژی، پیوندهای سازمانی و بین سازمانی و طرحهای جامع حقوقی برای استفاده از آب، همانند اسناد 1992 آلماتی، 1996 تاشکند در کنترل بحران آب در آسیای مرکزی نقش داشتهاند.
آب
آسیای مرکزی
بحران آب
چارچوب سیاسی- حقوقی
نزاع و درگیری
2018
09
23
381
397
https://jcep.ut.ac.ir/article_70056_004fe40878d49d69bbe0a14237127431.pdf
مطالعات اوراسیای مرکزی
Cent Eurasia Stud
2008-0867
2008-0867
1397
11
2
بررسی جایگاه افغانستان جدید در مجموعههای امنیتی منطقهای از آسیای مرکزی تا آسیای جنوبی
سید احمد
فاطمینژاد
علیرضا
محمدزاده
هدف این نوشتار بررسی جایگاه افغانستان در مجموعههای امنیتی منطقهای است. با تغییر روابط دوقطبی جنگ سرد، مناطق و جایگاه کشورها در آنها نقش مهمی در تحلیلهای امنیتی پیدا کردند؛ اما پژوهشگران مختلف دربارۀ جایگاه کشورها در مناطق امنیتی دیدگاههای متفاوتی دارند. افغانستان از کشورهایی است که در مورد آن رویکردهای مختلفی وجود دارد و آن را در مجموعههای امنیتی گوناگونی قرار میدهند. پرسش اصلی نوشتار حاضر این است که افغانستان در کدام مجموعۀ امنیتی منطقهای قرار میگیرد. در پاسخ، این فرضیه مطرح میشود که افغانستان با توجه به نزدیکی جغرافیایی، وابستگیهای امنیتی، گسترش روابط اقتصادی و وجود الگوهای دوستی و دشمنی با کشورهای جنوب آسیا در مجموعۀ امنیتی منطقۀ آسیای جنوبی قرار میگیرد. برای بررسی این فرضیه از نظریۀ مجموعۀ امنیتی منطقهای استفاده میشود. روش آزمون فرضیه، دوبعدی است و از روشهای مقایسهای و برهان خلف استفاده میشود. با استفاده از این روش، ابتدا نشان داده میشود که با وجود شباهتهای فراوان افغانستان با کشورهای خاورمیانه و آسیای مرکزی، عوامل متعددی سبب میشود که افغانستان خارج از مجموعههای امنیتی آسیای مرکزی و خاورمیانه قرار گیرد. سپس با توجه به شاخصهای شکلگیری مجموعههای امنیتی، روابط افغانستان با منطقۀ آسیای جنوبی و بهویژه دو قدرت تأثیرگذار در این منطقه یعنی هند و پاکستان بررسی میشود. یافتههای پژوهش نشان میدهد که با تشدید رقابت هند و پاکستان در افغانستان، حضور این کشور در مجموعۀ امنیتی آسیای جنوبی به واقعیت نزدیکتر است.
افغانستان
الگوهای دوستی و دشمنی
مجموعۀ امنیتی منطقهای
نزدیکی جغرافیایی
وابستگیهای امنیتی
2018
09
23
399
416
https://jcep.ut.ac.ir/article_70057_34f4f8f24bc78f187abc77d7043b5a27.pdf
مطالعات اوراسیای مرکزی
Cent Eurasia Stud
2008-0867
2008-0867
1397
11
2
سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در قفقاز جنوبی، تهاجمی یا تدافعی؟
احسان
فلاحی
علی
امیدی
دو نگاه متفاوت به سیاست خارجی ایران در قفقاز جنوبی وجود دارد. نظر اول معتقد به تهاجمیبودن رفتار منطقهای ایران است. دیدگاه دوم سیاست خارجی ایران را تدافعی میپندارد. برداشت نخست نتیجۀ نگاه به سیاست خارجی ایران بهعنوان کلی است که هستۀ کانونی آن، رویکرد ایران به نظام بینالملل و بهشکل ویژه خاورمیانه است؛ دیدگاه دوم رفتار منطقهای ایران را در قفقاز جنوبی بهشکل جداگانه ارزیابی میکند. این نوشتار با تکیه بر دیدگاه دوم، نیمنگاهی به نگرش اول نیز دارد؛ زیرا در عالم واقع برداشت بازیگران از سیاست منطقهای یکدیگر، فقط از شواهد مربوط به آن منطقه ریشه نگرفته است؛ بلکه متأثر از راهبرد کلیِ حاکم بر سیاست خارجی و رفتار کشورها در سایر مناطق است. بر این اساس این نوشتار بهدنبال پاسخ به این پرسشها است که آیا سیاست خارجی ایران در قفقاز جنوبی تهاجمی است یا تدافعی؟ برداشت بازیگران رقیب از رفتار ایران در قفقاز جنوبی چگونه است؟ و بازخورد این برداشت در سیاستگذاری آنها در برابر ایران چه خواهد بود؟ «رفتار ایران در قفقاز تدافعی است؛ اما فضای کلی حاکم بر سیاست خارجی ایران سبب شده است که برداشتی تهاجمی از کنش ایران در قفقاز جنوبی شکل بگیرد؛ بنابراین بازیگران فعال در قفقاز جنوبی در مقابل سیاست منطقهای ایران رویکرد بازدارندگی بهکار گرفتهاند.» این فرضیه در چارچوب نظریۀ ادراکی رابرت جرویس بررسی شده است. روش این نوشتار توصیفی- تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای و اینترنتی تدوین شده است.
ایران
ائتلاف و اتحاد
رابرت جرویس
سیاست تدافعی
سیاست تهاجمی
قفقاز
2018
09
23
417
433
https://jcep.ut.ac.ir/article_70058_12c3be5a3fdecc77a0f6bc4393aa562e.pdf
مطالعات اوراسیای مرکزی
Cent Eurasia Stud
2008-0867
2008-0867
1397
11
2
تحول در نقش و جایگاه تصوف در آسیای مرکزی
الهه
کولایی
مهدی
بلورچیزاده
در این نوشتار به نقش و جایگاه تصوف بهعنوان یکی از جریانها و عناصر مهم اسلامی در آسیای مرکزی توجه شده است. در این زمینه، تمرکز اصلی بر روی تمایزها و تفاوتها در نقشآفرینی صوفیان و طریقتهای صوفی، نسبت به اوایل شکلگیری آنها در آسیای مرکزی است. بر این اساس بر چگونگی نقشآفرینی و جایگاه آنها در دورۀ فرمانروایی مغولها و سلطۀ روسهای تزاری، بهویژه تأثیر سیاستهای کمونیستها در دوران اتحاد شوروی و سپس رهبران جمهوریهای مستقل در برابر جریان تصوف تأکید خواهد شد. پرسش اصلی نوشتار این است که پس از فروپاشی اتحاد شوروی چه تحولی در نقش و جایگاه تصوف در آسیای مرکزی بهوجود آمده است؟ این نوشتار بهدنبال آن است که نشان دهد نقش و جایگاه تأثیرگذار تصوف در جوامع آسیای مرکزی، بر اثر سیاستهای دوگانۀ رهبران کمونیستی در برابر جریان تصوف، کاهش یافته است. منظور از سیاستهای دوگانه، سیاستهای سختگیرانه و شدید دورۀ اتحاد شوروی و سیاستهای منعطف پس از استقلال جمهوریهای آسیای مرکزی است. در این زمینه، بهدلایل سرکوب صوفیان در دوران اتحاد شوروی و توجه دوبارۀ رهبران جمهوریهای نواستقلال به جریان تصوف اشاره میشود. در این زمینه تأثیر عواملی از جمله چالشهای هویت ملی و مسئلۀ ظهور افراطگرایی اسلامی در اواخر دوران اتحاد شوروی که به یکی از دغدغههای دولتمردان کنونی آسیای مرکزی تبدیل شده است، بیشتر مورد توجه قرار خواهد گرفت. سرانجام نیز تأثیر اقدامها و سیاستهای رهبران کمونیست اتحاد شوروی و جمهوریهای استقلالیافته بر روی نقش و جایگاه جریان تصوف بهطور کل و صوفیان بهشکل ویژه بررسی خواهد شد.
اتحاد شوروی
آسیای مرکزی
افراطگرایی اسلامی
تصوف
هویت ملی
2018
09
23
435
452
https://jcep.ut.ac.ir/article_70059_7a13235cb94164641fe70ee7cd743a07.pdf
مطالعات اوراسیای مرکزی
Cent Eurasia Stud
2008-0867
2008-0867
1397
11
2
«مقابله با تروریسم» و تحولپذیری سیاست خارجی منطقهای چین در آسیای مرکزی (2002- 2016)
سید اصغر
کیوان حسینی
شیرین
عمرانیمنش
پس از فروپاشی اتحاد شوروی و پایانیافتن جنگ سرد، آسیای مرکزی به عرصۀ رقابت بازیگران منطقهای و فرامنطقهای تبدیل شد و چین که از دیرباز پیوندهای سنتی و ارتباطهای نزدیکی با کشورهای آسیای مرکزی داشت، توانست جایگاه درخور توجهی را در این منطقه از آن خود سازد. بهگونهای که بهنظر بسیاری از تحلیلگران، امنیت و رونق اقتصادی چین در پیوند با این منطقه هویت خاصی یافت. در پی رویداد 11 سپتامبر، تحولات منطقه، بهویژه بعد از گسترش فعالیتهای تروریستی، برای رهبران پکن یعنی «هوجین تائو» و «شی جینپینگ» حساسیتبرانگیز بود. به همین دلیل کوشیدند که ردپای مشخصی از این دغدغه را در رفتار خارجی منطقهگرایی خویش آشکار کنند. بعد از 11 سپتامبر رخداد برخی رویدادهای دیگر در سطح ملی، منطقهای و بینالمللی بهشکل برداشتهای امنیتی متفاوتی در رؤسای جمهور این کشور و بهدنبال آن، تغییر در برخی سیاستگذاریهای امنیتی چین نسبت به منطقۀ آسیای مرکزی را منجر شد. برای نمونه میتوان به شکلگیری پیوندهای جدید امنیتی و طرح و اجرای قوانین و مقررات جدید ضدتروریستی در دورۀ ریاستجمهوری شی جینپینگ اشاره کرد. با استفاده از روش کتابخانهای پرسش اصلی نوشتار پیش رو، بر مبنای «چگونگی تأثیرپذیری سیاست خارجی منطقهگرای چین در مورد آسیای مرکزی از ملاحظۀ رویارویی با تروریسم در دورۀ هو و شی» شکلگرفته است. این فرضیه بیان شده است: سیاست خارجی چین دربارۀ منطقۀ آسیای مرکزی در دورۀ شی جینپینگ در مقایسه با هو جینتائو، از جهتگیری امنیتگرای بیشتری بهویژه بر مبنای مبارزه با تروریسم، برخوردار شده است.
سیاست خارجی منطقهای چین
شی جینپینگ
مبارزه با تروریسم
مسئلۀ سینکیانگ
ملاحظات امنیتی
منطقۀ آسیای مرکزی
هو جینتائو
2018
09
23
453
467
https://jcep.ut.ac.ir/article_70060_db7a23937cb91e54b4a3d0b0eb6998fe.pdf
مطالعات اوراسیای مرکزی
Cent Eurasia Stud
2008-0867
2008-0867
1397
11
2
تغییر و جایگزینی الفبای نیاکان (فارسی) در تاجیکستان در دوران اتحاد شوروی و پس از آن
محمدرضا
مجیدی
غلامرضا
خادمی
از پیامدهای زیانبار حاکمیت هفتادسالۀ رژیم کمونیستی اتحاد شوروی در منطقۀ تاریخی آسیای مرکزی، پنج جمهوری قزاقستان، قرقیزستان، ازبکستان، ترکمنستان و تاجیکستان تغییر اجباری رسمالخط نوشتاری این کشورها به سیریلیک (روسی) بود. این وضعیت در جمهوری تاجیکستان بهعلت تفاوت زبانی با چهار جمهوری دیگر پیچیدگی خاصی داشت. در هر صورت پس از فروپاشی اتحاد شوروی انتظار میرفت با استقلال جمهوری تاجیکستان الفبای نیاکان (فارسی) جایگزین الفبای سیریلیک (روسی) شود. همانگونه که در سالهای ابتدایی سلطۀ رژیم کمونیستی الفبای تاجیکستان از الفبای نیاکان (فارسی) به سیریلیک (روسی) تغییر یافت؛ ولی چنین نشد. برای درک علت و چرایی موضوع در چارچوب نوشتار پیش رو در آغاز پیشینۀ تغییر الفبا و به بیان دیگر نابودی الفبای فارسی در تاجیکستانِ دوران اتحاد شوروی و علتهای آن توضیح داده میشود. سپس فرازوفرود جریان تغییر الفبا و به بیانی مسئلۀ زندهکردن الفبای نیاکان در تاجیکستان پس از دوران اتحاد شوروی در بیش از دو دهۀ اخیر شرح داده میشود. با شناخت این پیشینه از دو دورۀ تاریخی، درک علت و چرایی فرجام نیافتن جایگزینی الفبای نیاکان (فارسی) در جمهوری تاجیکستان پس از دوران اتحاد شوروی در قالب ارائۀ دلیلهای مخالفان و موافقان این جریان از روایی درخور توجهی برخوردار میشود. بدین ترتیب در این نوشتار ضمن بررسی هر دو دوره به این پرسش پاسخ داده میشود که چرا فرایند تغییر الفبای سیریلیک (روسی) به الفبای نیاکان (فارسی) تحقق نیافت. از اینرو فرض میشود با بیان اهمیت عوامل اقتصادی و سیاسی، نبود پذیرش نخبگانی عاملی تأثیرگذار بوده است.
الفبای سیریلیک
الفبای نیاکان (فارسی)
پذیرش نخبگانی
تاجیکستان
روسیسازی
2019
03
05
469
489
https://jcep.ut.ac.ir/article_70061_4b499f26e4af05ac129af8e0c90d375c.pdf
مطالعات اوراسیای مرکزی
Cent Eurasia Stud
2008-0867
2008-0867
1397
11
2
شرقشناسی و اکتشاف جغرافیایی در خدمت راهبرد استعماری: بررسی پیوند اکتشافهای علمی با سیاست استعماری روسیۀ تزاری در برابر قفقاز
جواد
مرشدلو
تسلط روسیۀ تزاری بر قفقاز در نیمۀ نخست سدۀ نوزدهم، بیشتر از دیدگاه نظامی بررسی شده است. از جنبههای غفلتشدۀ این موضوع، ذهنیت روسها از جنوب قفقاز و شناختی است که آنان از این سرزمین و مردم آن بهدست آوردند؛ شناختی که راه تسلط بر آن را هموار کرد. بهنظر میرسد قفقازی که امروزه میشناسیم خود نتیجۀ چنین شناختی بوده است و درونمایهای شرقشناختی دارد. به بیان دیگر، مفهوم پسااستعماری قفقاز بهمثابۀ یک کل جغرافیایی و فرهنگی با درک تاریخی ایرانیان و ساکنان بومی این سرزمین از آن تفاوت دارد. در نوشتار پیشرو تلاش شده است بر این زاویۀ غفلتشده از موضوع پرتوافکنی و روند تکوین شناخت روسها از جنوب قفقاز و مردم آن و شکلگیری ذهنیت استعماری از این سرزمین بررسی شود. روش نوشتار، توصیفی- تحلیلی بر مبنای تحلیل اطلاعات استخراجشده از منابع دست اول به زبانهای مختلف است و در سه بخش سازماندهی شده است: در بخش نخست زمینه و منابع شناخت اولیۀ روسها از جنوب قفقاز ارزیابی میشود؛ در بخش دوم، اقدامهای اکتشافی روسها در سدۀ هجدهم با هدف دستیابی به شناختی علمی از این حوزه و در بخش سوم، نقش نخبگان بومی در شکلگیری و توسعۀ ذهنیت استعماری روسها از تاریخ، فرهنگ و جغرافیای قفقاز بررسی میشود. نتیجۀ نوشتار نشان میدهد که روسها به موازات اقدامهای نظامی برای تسلط بر قفقاز برنامۀ مشخصی را برای کشف و شناخت این سرزمین و مردم آن پیش بردند. شکلگیری قفقاز بهمثابۀ سازهای مفهومی با درونمایة ژئوپلیتیک از دستاوردهای این برنامۀ اکتشافی بود.
استعمار روسی
اکتشافات جغرافیایی
راهبرد استعماری
روسیه
قفقاز
2018
09
23
491
512
https://jcep.ut.ac.ir/article_70062_44346fb077b9e16d8456e8edd554c08e.pdf
مطالعات اوراسیای مرکزی
Cent Eurasia Stud
2008-0867
2008-0867
1397
11
2
واکاوی ریشههای تداوم در سیاست خارجی فدراسیون روسیه در دورۀ پوتین
اکبر
ولیزاده
شیوا
علیزاده
شناخت شکل تعامل روسیه با نظام بینالملل و چگونگی روابط این کشور با مناطق پیرامونی اهمیت زیادی دارد. تداوم یا شباهت در الگوهای سیاست خارجی و پندارها از جایگاه روسیه در نظام بینالملل و تهدیدها و فرصتهای پیش روی آن، حاکی از وجود عوامل عمیقی است که اگر چه در طول زمان دچار تغییر و دگرگونی شدهاند؛ اما محو نشدهاند و فرسایش نیافتهاند. مقامهای روسیه در زمینۀ سیاستگذاری خارجی لوحی سفید را به ارث نبردهاند و بسیار در تأثیر عوامل عینی و ذهنی پیشروی پیشینیان خود هستند. شاید بهنظر برسد که اصول راهنمای سیاست خارجی روسیه بهنحوی عمیق در فرهنگ سیاسی کشور گنجانده شده باشند. با وجود انعطافپذیری تاکتیکی بهمنظور فائقآمدن بر عقبماندگی و دشواریهای اقتصادی که بهنوعی به سنتی تاریخی تبدیل شده است، روسها هرگز از دعاوی خود دربارۀ نقشآفرینی بهعنوان قدرتی بزرگ عقبنشینی نکردهاند. در این نوشتار با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی تلاش کردهایم به این پرسش پاسخ دهیم که «چگونه میتوان تداوم در گفتار و عمل سیاست خارجی روسیه را از سال 2004 تاکنون با وجود فرازونشیبهای داخلی و بینالمللی توضیح داد؟» در پاسخ به این پرسش چنین فرض کردهایم: «سیاست خارجی روسیه، متأثر از ریشههای معنایی عمیقی است که در طول قرنها در نتیجۀ تأثیرگذاری عوامل طبیعی- جغرافیایی و تحولات تاریخی و فکری پدید آمدهاند و بر ماهیت و هویت دولت روس اثر گذاشته و تداوم و استمرار را در سیاست خارجی روسی رقم زدهاند.»
اوراسیاگرایی
تاریخ
جغرافیا
دولتگرایی
روسیه
سیاست خارجی
غربگرایی
2018
09
23
513
529
https://jcep.ut.ac.ir/article_70063_34e8191b9088fc5ecff7ceb261e30eae.pdf
مطالعات اوراسیای مرکزی
Cent Eurasia Stud
2008-0867
2008-0867
1397
11
2
چکیده های انگلیسی
2018
09
23
1
42
https://jcep.ut.ac.ir/article_70592_ae8d92e4d93c312b80ff1683048ef3b4.pdf