تداوم انقلاب و مسئلۀ ‌ژئوپلیتیک، ملاحظه‌ای بر انقلاب ‌اکتبر روسیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد، گروه علوم سیاسی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشجوی دکترای تاریخ انقلاب اسلامی، پژوهشکدۀ امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران

10.22059/jcep.2025.385633.450275

چکیده

مسئلۀ اصلی در این پژوهش تبیین جایگاه و تأثیرگذاری مسئلۀ ‌ژئوپلیتیک و تعامل آن با انگارۀ تداوم‌ انقلاب در رویکرد رهبران ‌انقلاب، لنین، تروتسکی و استالین و پیامد آن بر ساختار انقلابی با توجه به مؤلفه‌های تأثیرگذار ژئوپلیتیک است. انقلاب ‌‌اکتبر 1917 روسیه با توجه به ایدئولوژی ‌مارکسی در شمار انقلاب‌های ‌بین‌المللی و با راهبرد جهان‌شمول است، تداوم و حفظ انقلاب و در مرحلۀ بعد گسترش آن به‌عنوان مهم‌ترین کارویژه و رسالت ‌رهبران ‌انقلابی تعریف شد. در این نوشتار با بررسی روندی تعامل‌گونه میان مسئلۀ ژئوپلیتیک و انگاره‌های رهبران در مسئلۀ تداوم انقلاب، برایند بیرونی را در رویکردهای رهبران انقلاب در ده‌سالۀ اول انقلاب اکتبر بررسی می­کنیم. این نوشتار بر این فرضیه استوار است که برداشت‌ها و دغدغه‌های رهبران انقلاب و تأثیرگذاری هویت فراملی انقلاب اکتبر در تعامل با عامل ژئوپلیتیک در روندی به‌طور کامل متفاوت صورت‌بندی شده‌اند. رهبران ‌انقلاب اکتبر با توجه به امنیتی‌شدن مؤلفۀ ژئوپلیتیک و دغدغۀ بقای انقلاب در روند چالش اندیشه در رویکردهای تعامل‌گرا، رابطۀ تقابلی و انگارۀ رقابتی در نوسان بوده‌اند. نوع پژوهش مقایسه‌ای و روش گردآوری اسنادی و کتابخانه‌ای است. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Continuity of the Revolution and the Geopolitical Issue: A Reflection on the Russian October Revolution

نویسندگان [English]

  • Ebrahim Mottaghi 1
  • Mohammad Tahmasebi Borna 2
1 Professor, Department of Political Science, Faculty of Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran
2 A Ph.D. Candidate, History of the Islamic Revolution, Imam Khomeini and Islamic Revolution Research Institute, Tehran, Iran
چکیده [English]

Introduction: The main issue in this research is to explain the position and impact of the geopolitical issue and its interaction with the idea of ​​the continuity of the revolution in the approaches of the revolutionary leaders, Lenin, Trotsky, and Stalin, and its consequences on the revolutionary structure concerning the influential components of geopolitics. The October Revolution of 1917 in Russia is considered a pivotal event in the history of Marxism and has a global impact. The continuation and preservation of the revolution and, in the next stage, its expansion were defined as the most critical task and special mission of the revolutionary leaders. This research attempts to examine the process of interaction between the geopolitical issue and the leaders' ideas on the issue of the continuation of the revolution and to examine the external outcome in the approaches of the revolutionary leaders in the first decade of the October Revolution. This research is based on the following hypothesis: the perceptions and concerns of the revolution's leaders, as well as the impact of the transnational identity of the October Revolution in interaction with the geopolitical factor, were formulated in a completely different process. The leaders of the October Revolution, given the securitization of the geopolitical component and their concern for the revolution's survival, have been engaged in a challenging thought process involving interactionist approaches, adversarial relationships, and competitive ideas. The method of collecting documents and libraries is comparative. The type of research is comparative.
Research question: Accordingly, this research will attempt to examine the concept of continuity of the revolution among the leaders of the October Revolution, such as Lenin, Trotsky, and Stalin, by considering the various aspects that were briefly mentioned. Through a comparative study of the revolution's leaders on the subject of geopolitics, it is possible to identify essential indicators in the thinking and approach of the revolution's leaders. By researching the similarities and differences, new dimensions of the Russian October Revolution can be revealed.
Research Hypothesis: This research is based on the following hypothesis: given some similarities in geopolitical perceptions, the revolutionary leaders employed a completely different approach in interacting with geopolitical components and transnational missions. During the Russian Revolution, revolutionary leaders oscillated between interactionism, confrontationism, and competitive ideology, given the securitization of geopolitical factors and the concern for the revolution's survival in a challenging intellectual environment.
Methodology and Theoretical Framework: This research employs geopolitical theory to examine the forms of geopolitical relations between actors, including dominance and domination, interaction and balance, influence and competition, and confrontation. It will analyze the behavior of actors within this structure of geopolitical relations.
Results and Discussion: This research, which emphasizes historical study within the framework of the October Revolution's developments, aims to provide a theoretical comparison of the October Revolution and the actions and thoughts of its leaders. The primary approach in this classification involves dividing the prominent and effective leaders of the revolution into three categories: interaction-oriented, confrontation-oriented, and competitive, with a focus on the impact of geopolitical elements and components. In examining these various approaches, the geopolitical factor and geographical imperatives have formed a significant axis of ideological challenges. These disputes continued with greater intensity and scope after Lenin's death. The foundation of any theory is the most critical battleground for examining the developments in Soviet history after Lenin.
Conclusion: Examining the trend in leaders' approaches reveals that the strategy and transnational components of the October Revolution, in interaction with geopolitical concerns, have undergone changes in their nature and position within the revolutionary structure. This trend is visible in the centralization of the idea of ​​continuity and survival of the revolution over revolutionary sentiments and transnational ideals among a range of leaders. Lenin's economic policies and political considerations mark the beginning of this process. The marginalization of Trotsky and the rise of Stalin, characterized by the centrality of ethnic and Russian components in the Soviet government's policies, as well as the introduction of the policy of detente and introversion in 1928, are considered its peak. The primary approach in this classification involves dividing the prominent and effective leaders of the revolution into three categories: interactionist, confrontational, and competitive. This process was characterized by three approaches and continued with greater intensity and scope after Lenin's death. Until the outbreak of World War II and the formation of the Fourth International, Trotsky was an advocate of the idea of ​​permanent confrontation with the capitalist world.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Geopolitics
  • Revolution
  • Leaders
  • Lenin
  • Stalin
  • Trotsky
اسکاچپول، تدا (۱۳۸۹)، دولت‌ها و انقلاب‌های اجتماعی، ترجمه سید محمد روئین تن، تهران، انتشارات سروش
بتلهایم، شارل (1358)، مبارزه طبقاتی در اتحاد‌شوروی، ترجمه خسرو مردم‌دوست، تهران، انتشارات پژواک
برلین، ایزایا (1392)، ذهن روسی در نظام‌شوروی، ترجمه رضارضایی، تهران، نشرماهی
تروتسکی، لئون(1360)، تاریخ انقلاب‌روسیه، ترجمه سعیدباستانی، تهران، انتشارات فانوس
حافظ‌نیا، محمدرضا (۱۳۸۵)، اصول و مفاهیم ژئوپلیتیک، مشهد، انتشارات پاپلی
دوئرتی، جیمز و رابرت فالتزگراف (۱۳۷۲)، نظریه‌های متعارض در روابط بین‌الملل، ترجمه علیرضاطیب و وحید بزرگی، تهران: انتشارات قومس
دویچر، ایساک (1380)، پیامبر مسلح: تروتسکی 1879-1921، ترجمه محمد وزیری، تهران: خوارزمی
راسل، برتراند(1361)، تئوری و عمل بلشویسم، ترجمه احمدصبا، تهران، انتشارات‌کتاب
رشیدی، احمد (1394)، بازشناسی خود و دیگری در جریانهای فکری و بنیادهای سیاست خارجی‌روسیه، مطالعات اوراسیای مرکزی، دوره 10، شماره 2، صص327-307 ( doi:10.22059/JCEP.2018.134120.449608)
سرویس، رابرت (۱۳۹۰)، لنین، انقلابی سرخ، ترجمه بیژن اشتری، تهران، انتشارات ثالث
فایجنس، اورلاندو( 1388)، تراژدی مردم(انقلاب روسیه 1891-1924) ترجمه احمدعلیقلیان، تهران، نشر نی
کار، ادوارد هلت (1371)، تاریخ روسیه‌شوروی، ترجمه نجف دریابندری، تهران، نشر زنده رود
کاردانکوس، هلن(1367)، نه صلح نه جنگ، ترجمه عبدالرضا هوشنگ مهدوی، تهران، نشر نو
کالستف، دی. پی. (1360)، تاریخ روسیه شوروی، ترجمه حشمت الله کامرانی، تهران: انتشارات بیگوند
کالینیکوس، الکس (۱۳۸۳)، اندیشه انقلابی مارکس، ترجمه پرویز بابایی، انتشارات آزادمهر
کرمی، جهانگیر( 1388)، سیاست خارجی هجومی روسیه و موازنه استراتژیک اروپایی، فصلنامه سیاست، دوره 40، شماره 4، صص. 194-181 قابل دسترسی در: https://jpq.ut.ac.ir/article_29634.html (تاریخ دسترسی: 2/2/1404)
کسینجر، هنری( 1396) نظم جهانی و تاملی در ویژگی ملتها و جریان تاریخ، ترجمه محمدتقی حسینی کولاکفسکی، ا. (1386) جریانهای اصلی در مارکسیسم، ترجمه عباس میلانی، نشرآگاه
کولایی، الهه، 1397،  اتحادشوروی از تکوین تا فروپاشی، چاپ پنجم، تهران، انتشارات وزارت امور خارجه
کوهن، سوئل (۱۳۸۸)، نظام ژئوپلیتیک جهانی، ترجمه عباس کاردان، تهران، انتشارات ابزار معاصر
فاضلی، حبیب و علی کریمی. (1392) «دوگانگی بین ملی‌گرایی و جهان‌وطنی در مارکسیسم و اتحاد جماهیر شوروی»، مطالعات اوراسیای مرکزی، دوره 16، شماره 1، صص. 194-271 (doi:10.22059/JCEP.2023.352019.450115)
فلینیت، ک. (1390) مقدمه‌ای بر ژئوپولیتیک، ترجمه م. قالیباف و م  پوینده، تهران، نشرقومس
لنین، ولادیمیر( 1384) مجموعه آثار، ترجمه محمد پور هرمزان، تهران، فردوس
 مارشال، تیم(1402) قدرت جغرافیا، ترجمه پرناز طالبی، تهران، انتشارات همان
مارک دیویس، کریستوفر (1370)، «مورد استثنایی شوروی: دفاع در یک سیستم خودکفا»، ترجمه مهبد ایرانی طلب، اطلاعات سیاسی و اقتصادی، شماره62-61، صص 25-18
مارکس، انگلس( بی تا) سیاست خارجه روسیه تزاری، بی‌جا
مارکس، انگلس (1385) مانیفیست  حزب کمونیست، ترجمه محمد پور هرمزان، بی‌جا
مظاهری، مصطفی و دیگران(1402)، «تبیین نقش عوامل جغرافیایی و مولفه های ژئوپلیتیکی در شکل‌گیری روابط ژئوپلیتیک (با رویکردی انتقادی و نو)»، فصلنامه جغرافیا،  دوره 21، شماره 29، صص 104-85، قابل دسترسی در: https://mag.iga.ir/article_708408.html (تاریخ دسترسی:2/2/1404)
ولفگانگ، لئونارد (1362)، چرخش‌های یک ایدئولوژی، ترجمه هوشنگ وزیری، تهران، انتشارات نو
 
English
Agnew, John (2013), Geopolitics: Re-Visioning World Politics, London: Routledge, Available at:  https://www.routledge.com/Geopolitics-Re-visioning-World-Politics/Agnew/p/book/9780415310079 (Accessed on: 12/4/2024).
Blacksell, M. (2006), Political Geography, London: Routledge, Available at: https://www.sciencedirect.com/journal/political-geography (Accessed on: 03/6/2024).
Brinton, Crane (2006), Dissection of Four Revolutions, Translated by Mohsen Salasi, Tehran: Scientific Civilization [in Persian].
Mazaheri, Mustafa and Others (1402) Explaining the Role of Geographical Factors and Geopolitical Components in the Formation of Geopolitical Relations (With A Critical and New Approach) Quarterly Journal of Geography, Vol. 21, No. 29, pp. 85-104 (http://dor.net/dor/20.1001.1.27833739.1402.21.79.5.0).
Marx, Karl, and Friedrich Engels (2006). The Communist Manifesto. Translated by Mohammad Pourhormazan. Tehran.
Parker, Geoffrey (2016), The Geopolitics of Domination, Publication by Routledge, Available at: https://www.amazon.com/Geopolitics-Domination-Routledge-Library-Editions/dp/1138813346(Accessed on: 18/9/2024).
Raden, K. E. and F. Shelly (2000), Engaging Geopolitics, London, Available at: https://www.routledge.com/Engaging-Geopolitics/Braden-Shelley/p/book/9780582035652(Accessed on: 12/7/2024).
Rosamond, Ben (2000), Theories of European Integration: London: Macmillan Press, Available at: https://www.amazon.com/Theories-European-Integration-Union/dp/0312231202(Accessed on: 18/9/2024).
Evans, G. and R Newnham (2000), The Penguin Dictionary of International Relations, 1st Edition, Available at: https://www.amazon.com/Penguin-Dictionary-International-Relations-Reference/dp/0140513973(Accessed on: 21/12/2023).
голод, Ю. (1993), Кризисы разрушивиши нэп: москва. Available at: https://na5ballov.pro/lib/noveish/4774-goland-yum-krizisy-razrushivshie-nep. (Accessed on: 3/10/2023).
И В.и.питаницк (2004), Коминтерн на всаих истори, маскова. Available at: https://www.ozon.ru/product/osip-pyatnitskiy-i-komintern-na-vesah-istorii-pyatnitskiy-vladimir-iosifovich-1286020184 (Accessed on: 12/11/2023).
Verdansky, Д.  (2017), Русский смерке, Стория. No. 5, маскова, Available at: https://veorus.ru/upload/iblock/45e/veo_208 (Accessed on: 3/11/2023).