فرآیند داوری در نشریه، گردش کار چندمرحلهای است که با هدف تضمین دقت، شفافیت و کاربست تصمیمهای تحریریه در زمان مناسب، بنابر استانداردهای ناشر و «کُپ» (https://publicationethics.org) طراحی شده است. این فرآیند سنگبنای تأیید آثار دانشگاهی و ارتقای کیفیت پژوهشهای منتشر شده است.
گام اول: ارزیابی اولیۀ تحریریه (غربالگری)
به محض دریافت، گروه تحریریه هر مقاله را بررسی میکند تا میزان تناسب بنیادی آن برای ارسال به داوران متخصص مشخص شود.
ـ معیارهای غربالگری: دبیران مواردی مانند کاملبودن مدارک، قالببندی درست (بنابر راهنمای نویسندگان) و همسوبودن موضوع با هدفها و چشمانداز نشریه را بررسی میکنند.
ـ بررسی اخلاقی و همانندجویی: اصالت مقاله با استفاده از سامانة همانندجو (https://tik.irandoc.ac.ir) بررسی میشود.
تذکر مهم: هرچند نشریه از این ابزار استفاده میکند، اما مسئولیت نهایی اصالت اثر، پرهیز از سرقت علمی و پایبندی به استانداردهای اخلاقی بر عهدۀ نویسنده است.
ـ مدت زمان: این مرحله سریع است و بهطور معمول حدود ۱۴ طول میکشد. مقالههایی که ضعیف نگارش شده باشند یا خارج از حوزۀ موضوعی نشریه باشند، در همین مرحله رد میشوند.
گام دوم: داوری خارجی (قضاوت تخصصی)
مقالههایی که از غربالگری اولیه عبور کنند، وارد هستۀ اصلی ارزیابی یعنی داوری کارشناسی میشوند.
ـ انتخاب داوران: سردبیر دستکم دو کارشناس مستقل را براساس تخصص، شهرت علمی و تضاد منافع نداشتن انتخاب میکند. دعوتنامهها برای اطمینان از درستی هویت، فقط به ایمیلهای دانشگاهی/سازمانی ارسال میشود.
ـ محرمانگی و هوش مصنوعی: داوری بهصورت دوسوناشناس انجام میشود.
ممنوعیت استفاده از هوش مصنوعی: داوران و سردبیران نباید همه یا بخشی از مقاله را برای ارزیابی در ابزارهای هوش مصنوعی مولد بارگذاری کنند، زیرا این کار ناقض حقوق مالکیت و محرمانگی نویسنده است.
ـ وظایف داور: داوران مقاله را از نظر صلاحیت فنی، نوآوری، اعتبار روششناسی و استحکام نتیجهگیری بررسی میکنند. میانگین زمان داوری 200 روز است.
گام سوم: تصمیمگیری و بازنگری
سردبیر نظر داوران را تجمیع میکند و تصمیم نهایی را میگیرد.
ـ دستهبندی تصمیمها: 1. پذیرش فوری: مقاله آماده انتشار است؛ 2. بازنگری جزئی: اصلاحات کوچک (فرمت، حجم متن، ابهامهای جزئی؛ 3. بازنگری کلی: نیاز به تغییرهای اساسی در روششناسی، تحلیل دادهها یا جمعآوری دادههای جدید؛ 4. رد مقاله: مقاله استانداردهای لازم برای چاپ در نشریه را ندارد.
ـ نرخ پذیرش: با توجه به فیلترهای دقیق تحریریه، 34 درصد از مقالههای ارسالی موفق به دریافت پذیرش نهایی میشوند.
ـ فرآیند پاسخگویی: در صورت نیاز به بازنگری، نویسنده باید همراه با نسخۀ اصلاحشده، فایلی با عنوان «پاسخ به دیدگاه داوران» بفرستد و به تکتک موارد بهصورت مستدل پاسخ دهد. برای آگاهی از شیوة استاندارد پاسخگویی این مقاله را در پیوند https://doi.org/10.31234/osf.io/kyfus مطالعه کنید.
گام چهارم: پس از پذیرش و انتشار
پس از پذیرش نهایی، مقاله وارد مرحلۀ ویراستاری فنی و صفحهآرایی میشود. دوفصلنامه، نشریۀ دسترسی آزاد است و مقالهها بلافاصله پس از انتشار بهصورت رایگان در دسترس عموم قرار میگیرند. نویسندگان حق دارند نسبت به تصمیم رد مقاله اعتراض رسمی ثبت کنند. بهطور معمول برای هر مقاله فقط یک بار درخواست تجدیدنظر بررسی میشود. شکایتهای غیرتحریریه، مانند تأخیرهای غیرمعمول را نیز ناشر بنابر پروتکلهای «کُپ» (https://publicationethics.org) پیگیری میکند.