نقش نویسندگان
در نشریه، نویسندگان مسئولیت کل فرآیند پژوهش، از ایده تا انتشار را بر عهده دارند و باید متعهد شوند که اثر آن‌ها اصیل، اخلاق‌محور و با گزارش‌دهی دقیق همراه است.
ـ سلامت علمی و پاسخ‌گویی
مشارکت اساسی: افرادی که نام آن‌ها به‌عنوان نویسنده درج می‌شود، باید مشارکت قابل توجهی در ایده یا طراحی پژوهش، گردآوری، تحلیل یا تفسیر داده‌ها یا خلق نرم‌افزار جدید به‌کاررفته در پژوهش را داشته باشند. بازبینی نقادانۀ محتوای فکری و تأیید نسخۀ نهایی برای انتشار الزامی است.
پاسخ‌گویی: نویسندگان توافق می‌کنند که در قبال جنبه‌های کار پاسخ‌گو باشند تا اطمینان ایجاد شود که هرگونه پرسش دربارۀ دقت یا سلامت هر بخش از پژوهش، به‌درستی بررسی و حل‌وفصل می‌شود.
اظهارنامۀ اصالت و ارسال: نویسندگان باید اطمینان یابند که کار آن‌ها اصیل است و پیش‌تر منتشر نشده است. به‌جز در قالب‌های مجاز مانند پیش‌چاپ یا پایان‌نامه. ارسال مقاله به‌منزلۀ اعلام این است که کار در جای دیگری درحال بررسی نیست.
استناددهی و سرقت علمی: استفاده از کلمات یا آثار دیگران باید با استناد یا نقل‌قول دقیق همراه باشد. سرقت علمی، شامل کپی‌برداری از بخش‌های اصلی مقالۀ دیگران بدون ذکر منبع، رفتاری غیراخلاقی است و پذیرفته نیست.
پژوهش اخلاقی: در صورت حضور شرکت‌کنندگان انسانی، نویسنده باید گرفتن رضایت آگاهانه را تأیید و جزئیات آن را شرح دهد.
ـ شفافیت و افشا
تضاد منافع: نویسندگان باید هرگونه رابطۀ مالی یا شخصی (مانند استخدام، گرنت یا مالکیت سهام) را که در سه سال اخیر می‌توانسته بر کار آن‌ها سوگیری ایجاد کند، افشا کنند.
منابع مالی: منابع تأمین مالی پژوهش باید با جزئیات ذکر شوند. در صورت نداشتن حمایت مالی، این موضوع نیز باید تصریح شود.
اصول CRediT: از نویسندگان خواسته می‌شود نقش هر عضو را با استفاده از نقش‌های استاندارد (مانند ایده‌پردازی، روش‌شناسی، نگارش پیش‌نویس) مشخص کنند.
استفاده از هوش مصنوعی مولد: استفاده از هوش مصنوعی مولد در آماده‌سازی مقاله باید در بیانیه‌ای در انتهای متن بیان شود.
ابزارهای هوش مصنوعی نمی‌توانند به‌عنوان نویسنده یا نویسنده همکار معرفی شوند.
تولید محتوای جدید با هوش مصنوعی مجاز نیست، اما ویرایش ادبی برای بهبود دستور زبان و نگارش متن مجاز است.
نقش داوران
داوران در اعتبارسنجی آثار علمی و ارتقای کیفیت پژوهش‌های منتشرشده به‌وسیلۀ ارزیابی تخصصی و مستقل نقش اصلی را دارند.
بی‌طرفی و رفتار اخلاقی
ـ ارزیابی مستقل: فرآیند داوری تخصصی، ارزیابی به‌وسیلۀ دست‌کم دو داور خارجی و مستقل است. داوران را سردبیر براساس تخصص متناسب در حوزۀ مربوطه انتخاب می‌کند.
ـ عینیت: داوری‌ها به‌صورت عینی انجام شوند؛ نقد شخصی نویسنده نامناسب و غیرحرفه‌ای است. داوران نظرهای خود را به‌وضوح و با استدلال‌های پشتیبان بیان کنند.
ـ محرمانگی: داوران با مقالۀ ارسالی به‌عنوان یک سند محرمانه رفتار کنند. آن‌ها نباید گزارش داوری یا اطلاعات مربوط به مقاله را با کسی به اشتراک بگذارند، همچنین حق استفاده از مطالب منتشر‌نشده یا اطلاعات ممتاز به‌دست‌آمده در طول فرآیند داوری را برای منافع شخصی ندارند.
ـ تضاد منافع: داوران پیش از موافقت با داوری، هرگونه تضاد منافع احتمالی (مانند همکاری با نویسندگان در سه سال اخیر یا وابستگی سازمانی مشترک) را به سردبیر اعلام کنند. در صورت وجود تضاد، در مورد لزوم انصراف از داوری با سردبیر مشورت کنند.
ـ اخلاق استناددهی: داوران نباید استناد به آثار خود یا همکارانشان را پیشنهاد دهند، مگر اینکه دلایل علمی واقعی وجود داشته باشد. از پیشنهادهایی پرهیز شود که فقط با هدف افزایش تعداد استنادها انجام می‌شود.
ـ استفاده از هوش مصنوعی مولد در داوری: داوران مقاله‌های ارسالی یا هر بخشی از آن‌ها را در ابزارهای هوش مصنوعی مولد برای ارزیابی یا سنجش بارگذاری نکنند. این ممنوعیت برای محافظت از محرمانگی و حقوق مالکیت نویسندگان است. داوران فقط مجازند از هوش مصنوعی برای ویرایش ادبی گزارش داوری خود (برای بهبود زبان و خوانایی) استفاده کنند، مشروط بر اینکه این موضوع را به‌طور شفاف به تیم تحریریه اعلام کنند.
معیارهای داوری
از داوران خواسته می‌شود مقاله را براساس این فاکتورها ارزیابی کنند:
ـ آیا مقاله از نظر فنی شایسته است و استدلال‌ها، حقایق و منطق آن استوار است؟
ـ میزان نوآوری و اهمیت مقاله برای جامعه ارزیابی پژوهش یا حوزۀ مربوط چقدر است؟
ـ اعتبار روش‌شناسی و کیفیت ارائۀ داده‌ها چگونه است؟
ـ آیا ادعاها و نتیجه‌گیری‌ها منطقی است و نتایج ارائه‌شده آن را پشتیبانی می‌کنند؟
ـ آیا مسائل اخلاقی در مقاله وجود دارد که باید به اطلاع سردبیر رسانده شود؟
نقش سردبیر و هیئت تحریریه
سردبیر مرجع نهایی در فرآیند انتشار است که از اصول اخلاقی «کُپ» (https://publicationethics.org) و سیاست‌های هیئت تحریریه پیروی می‌کند.
تصمیم‌گیری و سلامت علمی
ـ تصمیم انتشار: سردبیر به‌طور مستقل مسئول تصمیم‌گیری درباره پذیرش یا رد مقاله‌های ارسالی است. این تصمیم بر اساس اعتبار علمی اثر و اهمیت آن برای خوانندگان اتخاذ می‌شود. سردبیر در چارچوب سیاست‌های تحریریه و الزامات قانونی مربوط به افترا، حق‌مؤلف و سرقت علمی عمل می‌کند.
ـ مدیریت داوری تخصصی: سردبیران موظف‌اند فرآیند داوری را به‌صورت عادلانه، بی‌طرفانه و در زمان مناسب مدیریت کنند. این امر شامل دریافت گزارش از حداقل دو داور مستقل با تخصص مرتبط و بررسی دقیق اظهارنامه‌های تضاد منافع داوران است.
ـ اختیار نهایی: سردبیر بر فرآیند داوری مقاله‌ها ارسالی (از جمله ویژه‌نامه‌ها) نظارت دارد و مسئول نهایی پذیرش یا رد مقاله‌ها است.
ـ مدیریت تضاد منافع: سردبیر نباید در فرآیند تصمیم‌گیری مقاله‌هایی که خود نوشته است، مقاله‌هایی که اعضای خانواده و همکاران نزدیکش نوشته‌اند و مقاله‌هایی که با منافع تجاری او در ارتباط است، دخالت کند. مدیریت این‌گونه مقاله‌ها را به‌صورت کامل مستقل دبیر دیگری انجام دهد.
ـ صیانت از اخلاق علمی: سردبیر با بررسی و ارزیابی موارد گزارش‌شده یا مشکوک به سوء‌رفتار (در سطح‌های پژوهش، انتشار، داوری و تحریریه)، از سلامت پیشینۀ علمی منتشرشده محافظت می‌کند. استفاده از سامانة همانندجو (https://tik.irandoc.ac.ir) در این راستا الزامی است.
ـ اصلاحیه‌ها و مرجوعی‌ها: در صورت ارائۀ شواهد متقن مبنی بر رخدادن خطا یا سوء‌رفتار، سردبیر با همکاری ناشر نسبت به انتشار سریع اصلاحیه، مرجوعی، یا بیانیه ابراز تردید اقدام می‌کند.
ـ استفاده از هوش مصنوعی مولد: سردبیران از بارگذاری تمام یا بخشی از مقاله‌های ارسالی در ابزارهای هوش مصنوعی مولد منع شده‌اند. همچنین سردبیران نباید از ابزارهای هوش مصنوعی برای کمک به فرآیند ارزیابی یا تصمیم‌گیری درباره مقاله‌ها استفاده کنند.
هیئت تحریریه به‌طور معمول از سردبیر در موارد زیر پشتیبانی می‌کند:
ـ تأیید نهایی: مقاله‌های ارسالی پس از طی مراحل داوری و فقط با تأیید نهایی هیئت تحریریه منتشر می‌شوند.
ـ راهبری: سردبیر در تصمیم خود از سیاست‌های کلی تعیین‌شده به‌وسیلۀ هیئت تحریریه پیروی می‌کند.
ـ نظارت بر ویژه‌نامه‌ها: در مورد ویژه‌نامه‌ها یا مجموعه‌های موضوعی، «دبیر مهمان» ممکن است پیشنهادی را به سردبیر بدهد، اما سردبیر (با نظارت ضمنی هیئت تحریریه) برای حفظ استانداردهای بالا، مسئول نهایی تصمیم‌گیری است.
ـ اعتبار نشریه: هیئت تحریریه همواره از سردبیر برای حفظ سلامت و اعتبار پیشینۀ علمی نشریه حمایت می‌کند.